O parafii

Wielowieś w dokumentach pojawia się już w XIII w. Dziedzicami wsi byli Wielowiejscy herbu Pomian1. Pod koniec XV w. dziedzicami byli Unisławcy, a na pocz. XVI w. - Cieleccy herbu Zaręba. Do 1610 r. majętność przeszła w ręce Głoskowskich herbu Korab2. W 1636 r. majątek przeszedł w ręce Rozdrażewskich, a w I poł. XVIII w. - Gajewskich herbu Ostoja. Następnymi właścicielami byli Radolińscy herbu Leszczyc, którzy sprzedali wieś rodzinie niemieckiej3. W 1865 r. majątek od hrabiego Juliusz Radolińskiego kupił książę Herman zu Stolberg Wernigerode, a po jego śmierci majątek odziedziczył jego brat Wilhelm, a następnie jego syn - Wilhelm Chrystian. W 1920 r. zarządcą był Augustyn Nentwig4. Już w XV w. prężnie rozwijało się rybołówstwo. W 1451 r. sołtysem był niejaki Wawrzyniec5. Z czasem sołectwo przestało istnieć i majątek został włączony do roli folwarcznych6. W 1684 r. w Wielowsi znajdował się szpital, który posiadał dwie izby i czterech komorach. Wystawił go ks. Adam Klenczycki. Od XV w. w Wielowsi istaniała także szkoła. W 1708 r. zmarło większość mieszkańców z powodu epidemii tzw. morowego powietrza, w tym proboszcz ks. Walenty Malewicz7. W 1837 r. 34 domostwach zamieszkiwało 300 mieszkańców8. W 1873 r. parafia liczyła 1109 osób9.

Kościół istniał już zapewne w I poł. XV w. i był pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Pierwotny kościół był zapewne drewniany i spalił się lub runął ze starości w XVII w. W 1516 r. pojawia się informacja o pierwszym proboszczu o imieniu ks. Paweł10. W 1655 r. ówczesny proboszcz ks. Adam Klenczycki (Klimczycki) wzniósł nową drewnianą świątynię, którą 31 lipca 1668 r. poświęcił bp Maciej Marian Kurski, sufragan poznański. Kościół ten naprawili w XVIII w. Gajewscy11. W 1789 r. przy kościele powstało Bractwo św. Izydora12. Wówczas do parafii należały: Wielowieś, Unisław, Kaniew, Kromolice, a wcześniej wieś Przybyszewo i folwark Karczewo13. Kościół był odnawiany w 1881 r., w 1929 r. oraz w 1975 r.14.

Lista proboszczów wielowiejskich:
1516 – ks. Paweł
1556 - ks. Mikołaj Raszewski
1625 – ks. Paweł Kurtowicz
1652-1680 – ks. Adam Klimczycki/Klenczycki
1681 – ks. Kasper Ziołkowicz (komendarz)
do 1708 – ks. Walenty Malewicz
1741-1777 – ks. Jakub Józef Olesiński
1800-1831 – ks. Marcin Janicki
1831-1860 – ks. Mateusz Siczyński
1860-1899 - ks. Atanazy Kaniewski
1899-1912 – ks. Władysław Czerwiński
1912-1922 - ks. Alfons Liebetanz
1922-1956 - ks. Franciszek Szukalski
1956-1971 – ks. Ludwik Rauchut
1971-1982 – ks. kan. Zbigniew Tokłowicz
1982-1987 – ks. kan. Marian Dopieralski
1987-2001 - ks. Andrzej Szczeszyński
2001-2021 – ks. Andrzej Matuszak
od 2022 - ks. kan. mgr lic. Adam Plewiński

Łukasz Cichy


1 Łukaszewicz Józef, „Krótki historyczno-statystyczny opis miast i wsi w dzisiejszym powiecie krotoszyńskim od najdawniejszych czasów aż po rok 1794", t. I, Poznań 1869, s. 454-455
2 Ibidem, s. 456
3 Ibidem, s. 457
4 Narodowy Instytut Dziedzictwa, Kościół Parafialny pw. Wszystkich Świętych w Wielowsi, karta biała, sygn. 7052
5 Łukaszewicz, op. cit., s. 458
6 Ibidem, s. 459
7 Ibidem, s. 460
8 Plater Ludwik, „Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księztwa Poznańskiego", Lipsk 1846, s. 245
9 „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", t. XIII, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Warszawa 1893, s. 363
10 Kozierowski Stanisław, „Szematyzm historyczny ustrojów parafjalnych dzisiejszej Archidiecezji Poznańskiej", Poznań 1935, s. 433
11 Łukaszewicz, op. cit., s. 460
12 Łukaszewicz, op. cit., s. 458
13 Ibidem, s. 461
14 NID, op. cit.